SK001

Sie sind seit einem Vierteljahrhundert so etwas wie das Markenzeichen der Wochenendausgaben der Westfälischen Rundschau in Siegen, die Platt-Geschichten unter der Überschrift „Sejerlänner Kalänner“.

Erster Autor war Hans Schreiber, bevor 1991
der frühere Verwaltungsdirektor der Stadt Siegen und langjährige Geschäftsführer des Siegerländer Heimat- und Geschichtsvereins Hans Klappert zum "Kalänner Hans" wurde.  Seine Platt-Geschichten boten Stoff für Erinnerungen an alte Zeiten, vor allem an die Jahre nach dem Zweiten Weltkrieg, die Klappert im Rathaus an wesentlichen Stellen mitgestaltet hat.

Die WR-Serie lebt  auch nach dem Tod von Hans Klappert weiter – mit Texten des in Eiserfeld geborenen, jetzt in Münster lebenden Dr. Alfred Kretzer und eben mit den teils vergnüglichen, teils nachdenklich stimmenden Zeichnungen des Mudersbachers Klaus Schweisfurth.

Wolfgang Thomas  im August 2006



Fam Om Albert on d’m Oaster-Has

“West ier wol, lewe Sejerlänner, Farwe- on Äjjerfrende, dat ier des Joar eme Hoar net ai bont Äjj en oue Rabadde, om Balkon, of d’r Feranda on wo sech sost wat ferschdeche läst, fonne häddet on dat Seje Glecke gehat hät, darret d’n Om Albert get, dat dä mech kännt on dat ech de Haseschbroache e bessje schwätze ka, jo on dat mech min Frou ob det Pariern dressiert hät.

Fa ear gräj ech nämlech Order en minem Raisack Melch, Botter, Broat on Ofschnett ze holn. Awer no woar bi Schdainseifersch det Geschäft zo. Do mosste ech en Emwäch mache no Häbels en de’r Hängsbich.

Dobi soch ech min Frend Elmer, d’n Oaster-Has onner ’nem Schdruch setze. Hä ferzealt m’r, darre de Moarje of d’r Schdroase fa ’nem Modor-Rad agefarn wuer on hoarscharf am Doat forbi geschbronge es. Awer am lenke Hennerbai härret än doch earwescht.



Wat woar ze do? Ech ha d’n Oaster-Has aifach en d’n Raisack gepackt on sea met äm zom Utsches-Fadder gelaufe. Dä hät emmer Noat-Denst. Hä mände da: „Dat Bai oss en Gips!“ – Gesät – gedo… D’r Has säde: „So ka ech awer net all de Oaster-Ofgoawe nokomme.“ Do fol mier schleslech d’r Om Albert en. Dä ka alles wat met Rärer, Schruwe on Keare ze do hät; dä es e Mechanek-Maisder!

D’r Om Albert hadde schwinn alles begreffe on moch en Zaichnong. – Am annern Dach hoset: Dat ‚Wonnerweark’ abrowiern! On ier glauwdet net: Elmer konn domet segar dobbelt so schwinn ränn! Mier gonge och noch zom TÜV. Et woar alles en d’r Räjj met d’m Wage for de Hennerbai. Also konnet doch noch rechdech Oastern wearn.

Wail ech dat alles miner Frou net earglearn konn on woll, säde ech aifach: „Min Däsche-Uer es schdo geblewe…“ Gott searet gedankt, dat d’r Om Albert alles zerächte gebrocht hät, mier morre än hojläwe loase!
Nodda: „Froe Oastern!“



D’r näjje Zocht-Bulle
Zo all Zire härret gore Hierde gegä. Scho em Ale Destament fend m’r Hierde: Abel, Abraham, Jakob on David, dä schbäer Kenig wuer. Gore Hierde ferschdonnen och emmer Grankhaite on Gnocheferrängonge ze hailn. Besonnersch en Setze on Gloawend goawet emmer dechdije Hierde. Do duerfte m’r met Fog on Rächt en gore Ko-Hearde on en rassijer Zocht-Bulle earwarde.

Sit Joarn schdonn d’r Zocht-Bulle en Gloawend bi d’r Familje Hawerkamp, dän woar d’r Hierde als Sachferschdännijer Fe-Dokder zor Sidde geschdallt.

Aines Dages mossden no de Gloawender en näjjer Zocht-Bulle aschaffe. Zor Oasse-Komissio gehoarden: d’r Hierde Mannes, d’r Hawerkamp als Patron fam Gemainde-Bulle on d’r Bass-Ädde, dä ea d’r Doarfkabäll d’n Bass schdrech or dä bim Kauf achtegä mossde, dat dä jonge Zocht-Bulle en schdarker Gnochebau on en gore defe Schdemm hadde. 

D’r fierte woar d’r Setzer Ohierde, dat es e Jong, dä uss d’r Schoal entlose woar on als Schnabs-Glonk-Dräjer d’r Komissio d’n Wäch no Unglinghause wise soll. So gob hä zor Begresong earscht mol en Ronde uss. On onnerwächs mossden se och mänchmol bi earem Glonk ofschdeke.

Em elf Uer kom de Komissio en Unglinghause bi d’m Klörbuer a. Dä gong glich met allen ea d’n Schdall. D’r Hawerkamp mände ferschdolen: „E kabitaler Karle!“ On d’r Setzer Hierde flesterte for sech hen: „Scheane Fässeln, Brost on Reckschdrang brait on schdark, de wisse Bläss es e Woarzaichen for Sejerlänner Rasse.“ On we dä jonge Belles ‚Klatsch’ henner sech wat falln los, ref d’r Klörnbuer: „Do konnt ier se, dat lodä Zocht-Belles och enwännig got em Schdand es.“

D’r Hannel dusse schen schdrack ze sea. D’r Hawerkamp frogt: „Drissig Daler? Geat do niks mer fa ronner? Wa?“ „Kän Pänning“, heart de Klörn-Mamme earen Ma sä. „D’r Belles es briss-weart!“ – D’r Hawerkamp zealt de 30 Daler of d’n Desch. „Schdemmt dat?“ „Jo, he es de Gwittong!“

Ea d’r Keche hadde de Frou Schmatzbäckeln of d’r Heard-Bladde gebacke. We se zesame d’n Glonk learech gemacht hadden, mogen se sech of dn Haimwäch… Ea Setze losen se sech d’n Glonk werer felln on schdallten earen Zocht-Belles em Schdall do onner… Ainzeln fonnen se nuer schwär nohaim…

Am Moarje bim Kaffi frogt Hawerkamps Frou earen Ma: „Wo harer da d’n näjje Zocht-Belles gelose?“ Du hearn se dusse dän raine Bass-Bariton… Do kemmt och scho d’r Wiert fa Setze ea de Schdoa on säd: „Ier hat gästern d’n näjje Belles fergässe, dusse schdeat hä; ech ha ’nen hear gelait…“

Kadolisch - Efangelisch

Spills Franz woar achtze Joar alt. Hä läbte met sine Ällern of'm Buernhoff en Delfe. Hä soll dän Hoff schbäer ewernämme.


Nochbersch Sofie hadde e Aug of Franz gewoarfe. Se woar e probber on akorat Mädche, awer Franz sine Ällern hadden wat gäje de Fräjeri met de Nochbersche. Dat Froumänsch woar nämlech efangelisch on se woarn kadolisch.

Se helen Franz witt fa d'r Sofie af. Em lätzde Sommer woarn Mäd on Gnecht eat Kino, d'r Buer noa d'r Fersammlong, do säde de Mamme zo Franz: „Breng dat Peard no d'r  Wes on komm glich werer."


We Franz d'm Max en Glabbs ob't Hennerdail gegä hadde on sech emdräte, schdonn Sofie henner äm. „Ech se dech gar neme, mogst mech neme lire?"




„Waisde, Sofie, mier ha Earndezitt on ech ha so fel ze do." „Dat ferschdo ech och woal, awer no haste secher Zitt for mech, komm met, mier go he dän Wäch lang."

Dä Wäch, dän Sofie ussgesocht hadde, lof schnuerschdracks of d'n Wäjjer zo. „Et es ho so hais, we weart't, wänn mier e bessje bare däen?" „Dat geat net Sofie, ech ha kä Barebotze met." „Dat geat och one Barebotze. Ech ha och kä bi m'r. He kemmt kän Mansch forbi, on wänn mier earscht em Wasser sen, sit nemes, dat mier niks a ha. Komm met henner de Schdriche, mier ze os uss!"

„Sofie, wänn Mamme on Babbe dat wesden." „Franz, du best no scho achtze Joar alt, wat bruchst du noch no Babbe on Mamme ze froge. Komm met henner de Baim!" „Wann du dat mänst, Sofie, da män los."

Sofie hadde sech ganz ussgezoje. Franz hadde grad sin Wams uss, do guckt hä ferschdoalen no däm Nakedaiche. Sofie hadde dat metgräje on frogt an: „Franz, wat guckste mech so a, gefalln ech dier so net?"

„Du gefällst mier so woal, awer ech ha min Läwe net geglauwt, dat dä Onnersched descher Efangelische on Kadolische so groas es!"




D’r Gloas on de Scho fam Greskend

Et woar no d’m Änn fam Grech. Seje loch noch ea Schott on Äsche. Nuer d’r Schdatt-Rand woar bi d’m schwäre Bombe-Agreff ferschoant geblewe.

Mier wonten dumols am Petzhorn on woarn froe, dat mier alles ewerläbt hadden. Mier husden zwor we fast all Li dumols met zwo orer dräj Familje ea ’ner Wonung, hadden kumm wat ze ässe on niks Geschäjdes azedo – besonnersch met de Scho woar darre Broablem – awer mier läbten, on dat woar de Haubtsache.

Min Schwäster Hildegard woar dumols e blotjonges Deng on mossde sech met ’nem Par Mannsli-Scho begneje, de ear d’r Om Emil mol uss Frankraich gescheckt hadde.

Lodi dumols scheane Scho hadde se da jeden Dach agedo on no woarn se ferschlesse. Awer se hadde kä annern.



A ainem Dach, zwo Woche for Gresdach kom d’r Fadder fa earer Frendin no os on frogde, of se net am Hailije Oawend met äm no e par Bekannte go dierfte, em bi dän ear Kenner d’n Gloas on det Greskend ze schbeln. Dat woar wat Näjjes – awer wat ado als Greskend?

Os Mudder gob ear e al geflecktes Bäddoch on schdoch et met e par Schdeche zesame als ‚hemmlisches Glead’. Fa Nochbersch-Li gräj ät en Kenner-Wennel for en Schlaier. De Groa bastelte se sech uss selwernem Eawelkel-Babier. E Gläckelche fonne m’r och. Äbbel on Nesse hadden de Ällern fa de Kenner, de se besoche solln, besorjt. – Nuer bet eare ussgedräjene Mannsli-Latsche konn Hildegard kän Schdoat mache.

Am Hailije Oawend mogen se eare Ronde on woarn of’m Wäch zor lätzte Familje, de hadden zwo Jonge fa 4 on 5 Joar. – D’r Gloas gong de Drabbe nof on se scherrelde ear Gläckelche. Dä greasere Jong säde e Gedecht of – on d’r Gloas ferdailte de Geschänke.

Dä Glai guckte Hildegard genau a – lof foart on kom met siner Schbar-Dos werer on säde: „Babbe, gä d’m arme Greskend min Schbar-Dos, gucke mol, warret for kabudde Scho ahät, et moss sech näjje Scho kaufe!“ – All woarn schbrachlos. – Nadierlech gob se d’m Fadder de Schbar-Dos hälech werer. – Hildegard kome de Dräne – se nom dän Jong of’n Arm on gob äm e rechdijer Buss of de Backe! Hä lof zo siner Mudder on säde: „Mamme, det Greskend hät m’r en Schmatz of jede Backe gegä!“

For dän glaine Jong woar dat beschdemmt d’r scheanste Schbass fa sine Kenner-Joar – for Hildegard ewerings och!



D’r Learer Schuppener

No gong ech zom earschte Mol met d’m leare Schoalranze ea de Gilwerich-Schoal. Os Mudder gong met bes of de Schdroase.

Os Fadder hadde scho em halwer sewe gesäd: “Du kännst jo d’n Wäch, Albert, du fendst dech scho alai zerächte. Machet got!“ –


Bi Schdeinseifersch schdonn zofällich de Dante Lina on gob mier en glaine Dudde Glembcher. – Annere Kenner wuern fa eare Ällern gebrocht. Ech woar ainer d’r earschte, dä met d’m Learer Schuppener ze do gräjen.

„Din Brorer Heiner känn ech scho, dä hät helle Hoar, wail hä Äbbel gässe hät – du häst secher Brumme gässe, du häst jo donkele Hoar. He es din Blatz.“


Jeden Moarje kondrolierte d’r Learer bi jedem det fresche Däschedoch.

SK002



Hadde ainer kai met, mossde hä am Babier-Koarf warte bes äm d’r Learer met ’nem Brefemschlach orer met Dongebabier de Nas botzte.
Em Laufe d’r Zitt loarden mier Felerläjj. Am Änn fam zwäjde Schoaljoar beschdallde mech d’r Learer en sin Wonung em zwo Uer. Ech wossde genau, wo hä ea d’r Banof-Schdroase wonte. Lang for d’r Zitt dreckte ech mech am Konsum rem.

Aijentlech wolle mier Jonge am Nommedach Soldate schbeln. Ech hadde Zerreln geschrewe, wat jeder sea soll: Feldwewel, Onneroffizier, Leutnant, Haubtma. Da schbelten se lewer met. Ech woar Haubtma. Em dräj Uer wollen mier os bi d’r Schlebban dräffe. Hoffentlech duerte et net ze lang bi d’m Learer.

We ech bim Hearrn Schuppener renkom, logen of d’m Schriffdesch min Zerreln. „Häst du dat lo geschrewe?“ „Enjo“, säde ech. „Sätz dech, wo häst du dat geschrewe?“ „Ech ha dat dehaim geschrewe.“

"Wohär haddest du de Schdämbel: Marienhütte, Hauberg, Gemeinde-Vertretung, Presbyterium?“ „De logen of d’m Schriffdesch. Min Fadder mächt en Denst-Raise!“ „Awer dat es ferbore, dat wierd beschdroft, Frendche! Wärem dest du dat?“ „Ach, da schbelt jeder lewer met, wänn hä geschdämbelte Babiere grit!“ –  „Also itz ferbässern mier earscht de Fäler!“


Zesame met Hearrn Schuppener wuern fast all Name ferbässert on da onnerschreb hä de Zerreln met sinem Rotschdeft on mände: „So, on itz lauf on näm din Schbel-Karde met!“… Gearn hädde ech äm schbäer noch mol de Hand gescherrelt, em äm ze danke for alles, we hä os det Learn lechte gemacht hät.



Bim Holzscho-Kall

Ea d’r Hol am ale Kierfich nof woarn Hartmanns zwor scho a de Wasserlaidong ageschlosse, awer si hadden em Hoff hennerm Huss noch e Boarn, uss däm Wasser met ’nem Aimer geschäbbt wuer, dä am Hoch fa ’ner langen Schdang hong.

Fol d’r Mamme d’r Aimer mol ea d’n Boarn, holf ear de älste Dochter Hilde bim Russfesche. En d’r Wäschkeche woar näwer d’m Wäschkässel noch en Wasserbompe we bi fel Li dumols.


De Nochbersch Kenner guckten d’m Holzscho-Kall gearn zo, wänn dä em Schobbe de Holz-Scho moch.

Da schdonnen se zendimeter-def ea de Holz-Schbän, rochen det onnerschedleche Holz on konnen de lärere Dransmissionsreme ewer de Rolln laufe se.

SK003



Dobi sogen se och de Welste a d’r aine Hand fam Kall, met där hä oglecklecherwis en de Säj komme woar on doduerch zwo Fenger ferlorn hadde. Dearwäje hadde d’r Kall et net so gearn, wänn m’r äm bim Zogucke ze dechte of de Pelle reckde.

Met ’nem Pearer-Gefear wuern Ierle-Holzschdämm agelewwert. - Holz-Scho for Kenner woarn uss d’m lechte Äsbe-Holz. D’r Kall säjte se da met d’r Band-Säj en Glotzer of Scho-Grease orer groffe Schoform: d’r Afsatz wuer met ’nem Kill ussgeschnere! – De dusse gedriten Rolenge bearbte hä met ’ner Bormaschin on en Azal Läffel-Borer. Hearno moch hä per Hand wierer of ’ner ‚Zochbank’ on helte se uss met ’nem Läffel, dä scharfe Schnettkante hadde.

Dat funkzionierte so: D’r Kall sos retlings of d’r Zochbank on dro met d’m Fos onne det ‚Pedal’. Doduerch pok d’r Gneawel owe det Schdecke Holz orer d’n half-feardije Scho fäste on d’r Kall konn so met zwo Hänn arwe. – Annere nannten lodi Weark-Bank ‚Schnetzel-Bank’ on schnetzten domet de Zean fa ’nem Räche; dat gong och zegar got!

De schlesleche Form gob d’r Kall de Holz-Scho met ’nem Zochmässer, met däm hä se usse rem bearwte. Jo, on da nälte hä e schmal schwartes Owerlärer bim Schbann drof, domet det Holz net schuerje konn! – De Holz-Scho kosteten dumols 5 Mark. 

Mier Kenner kannten d’n Holzscho-Kall och noch fa ’ner annern Sidde: Sonnichs hol hä em Isehut ea d’r ‚Fersammlong’ de Sonndach-Schoal on ferzealte de Kenner beblische Geschechte. Mier schburden, dat hä sälwer glaubte, wat hä ferzealte!



Polsder for d’n Wender

Ejjel mosse sech itz eweränzich Fäddet afrässe.

Wä no fremoarjens orer oawends achteget, hät gore Schance Ejjel ze endäcke. De morre sech en lodän Woche Schbäck aforern for en langer on kale Wender, bevor se – en Etabbe – ea d’n Wenderschlof falln.

Earscht schlofe de Mäncher, da schbäer och de Wifcher on zelätzt de Jonge fa desem Joar. Ogefär 80 Prozent fa ean sea em August geboarn on wuern da 6 Woche fa d’r Mudder fersorjt. Itz morre Hearr on Frou Ejjel sech scho drahale, dat se noch genoch Polsder of de Rebbe grijje.

Dat es no en Wättlauf: Fel Ensekte sen neme onnerwäjs on Blanze-Kost wonn de Schdachel-Dierer net, sä de Fachli. De wesse och, we de Mänsche d’n Ejjeln hälfe konn: D’n Garde net komplett of- on ussrumme!


SK004


Wä Holz on Lauwhaufe läjje läst, de soarjt dofor, dat Ejjel noch Forer on Onnerschlobb fenne.

Got 500 Gramm sall en Ejjel scho wijje for d’m Wenderschlof. Dat es sofel, we ea en meddlere Froue-Hand basst! Glainere Ejjel, de no bi Dach onnerwäjs sen, konn Helfe got bruche: Dat moss net scho e Wender-Gwardier sen. Awer Oawends e Scheddelche met fechtem Katzeforer met e par Hawerflogge reicht scho.

Wänn de Ejjel decke genoch woarn, wache se em Frejoar met d’r Naduer rengsrem werer of. Es no alles gre dusse, da komme och de Ejjel werrer: emmer noch met eare 8 000 Schdacheln! Awer ganz schea gibbich.

Bes zo 40 Prozent fa earem Gewecht ferliern se em Wenderschlof. On dearwäje sea se zemlech hongerich em Frejoar! Drotzdäm rolln se sech bi Gefoar zesame on sea da duerch ear schdachelijes Fäll geschetzt! Lodi Wis sech ferdeffidiern ha de Lands-Gnechte geebt! Se nannten et ‚Enejjeln’.

Lange Zitt mänden de Li, se kennen sech dodrob ferlose, dat d’r Ejjel en Wearer-Emschwong akennigte! – Mänchainer hol sech och gearn em Sommer en Ejjel em Garde, dä fros all Schnäln bi de Gemes-Blanze on Blome!




SK005
Der Sejerlänner Kalänner wurde leider zum 01.06.2009 eingestellt !! An dieser Stelle der WR-Redaktion Siegen nochmals ein Dankeschön dafür, dass ich sechs Jahre lang meine Zeichnungen präsentieren durfte   -   Klaus Schweisfurth







home